PPK - obowiązki pracodawcy - kompendium

W 2017 roku przyjęto Strategię na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, której istotną częścią są Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) – system oszczędności, za którego sprawą wspólnymi siłami pracownika, pracodawcy i państwa, ten pierwszy będzie miał cieszyć się stabilną sytuacją finansową na emeryturze.

Uczestnictwo w PPK nie będzie obowiązkowe dla pracowników – wszyscy jednak zostaną automatycznie zapisani do programu, z którego wystąpić będą mogli na podstawie pisemnej deklaracji złożonej u pracodawcy.

Comarch pracuje nad narzędziem informatycznym dla przedsiębiorców, aby umożliwić im sprawną obsługę PPK w zakresie m.in. ewidencji deklaracji i ich wysyłania do instytucji finansowej.

PPK - od kiedy?

Podobnie jak w przypadku innych nowych przepisów, którym podlegać będą wszyscy pracodawcy, także i PPK będą wchodzić w życie stopniowo. Na pierwszy ogień pójdą największe, zatrudniające powyżej 250 pracowników, firmy – a jako ostatni nowe prawo będą musieli wdrożyć mniejsi przedsiębiorcy oraz jednostki sektora finansów publicznych.

Jak działa PPK?

Umowa o zarządzanie PPK

Pierwszą czynnością, którą wykonać musi przedsiębiorca, jest wybór instytucji finansowej, z którą zawrze umowę o zarządzaniu PPK. To ważna decyzja – dotyczyć będzie bowiem wszystkich pracowników firmy. Dlatego powinna być ona zawarta w porozumieniu z zakładową organizacją związkową bądź inną formą reprezentacji pracowników. Jeśli pracodawca nie osiągnie z nią porozumienia na miesiąc przed upływem terminu zawarcia umowy – może wybrać instytucję finansową sam.

Umowa o prowadzenie PPK

• ukończyli 55. rok życia, ale nie ukończyli jeszcze 70. – na wniosek takich osób i jeżeli spełniony jest warunek stażowy (a spełniony jest wtedy, kiedy w okresie 12 miesięcy poprzedzających pierwszy dzień zatrudnienia minimalny okres zatrudnienia u danego pracodawcy wynosi trzy miesiące)

• nie ukończyli 55. lat – obowiązkowo, jeśli spełniony jest warunek stażowy.

Zapisanie pracowników do PPK

Wszyscy pracownicy zostaną zapisani do PPK – jednak na własne życzenie będą mogli opuścić program. Po upływie czterech lat ponownie zostaną do niego wpisani – ale też będą mogli zdecydować się na rezygnację.

Podmioty zaangażowane w Pracownicze Plany Kapitałowe

Prowadzenie PPK to przede wszystkim domena trzech głównych zainteresowanych stron, jednak w cały proces zaangażowanych jest jeszcze więcej podmiotów.

Polski Fundusz Rozwoju SA (PFR)

Jest to państwowa spółka strategiczna, której misją jest wparcie rozwoju przedsiębiorstw, samorządów oraz osób prywatnych. W zakresie PPK, wykonuje ona takie zadania jak prowadzenie ewidencji, prowadzenie portalu oraz wybór wyznaczonej instytucji finansowej (WIF).

W przypadku, kiedy pracodawca nie dopełni obowiązku zawarcia w wymaganym terminie umowy o zarządzanie PPK, PFR pisemnie wezwie pracodawcę do jej zawarcia lub do przekazania informacji o zawarciu tej umowy. Wezwanie zawierać będzie informację o sankcjach za niewykonanie tych obowiązków – od momentu otrzymania pisma pracodawca będzie miał 30 dni na zawarcie umowy o zarządzanie PPK.

Na ewidencję PPK składają się:

• uczestnicy PPK
• podmioty zatrudniające
• towarzystwa funduszy inwestycyjnych, powszechne towarzystwa emerytalne, pracownicze towarzystwa emerytalne i zakłady ubezpieczeń – instytucje finansowe
• umowy o zarządzanie PPK zawarte przed podmioty zatrudniające.

Ewidencję prowadzi się, by móc weryfikować dane o płatnikach otrzymane od ZUS, prawa uczestnika do otrzymania wpłaty powitalnej i dopłaty rocznej, a także by pośredniczyć w ich przekazywaniu oraz by móc udostępniać informacje podmiotom takim jak:

• Państwowa Inspekcja Pracy (PIP)
• operator portalu PPK (PFR może zlecić jego prowadzenie spełniającemu określone kryteria przedsiębiorstwu)
• minister właściwy ds. finansów publicznych
• minister właściwy ds. pracy
• Narodowy Bank Polski (NBP)
• Komisja Nadzoru Finansowego

Wyznaczona Instytucja Finansowa (WIF)

Może nią być towarzystwo funduszy inwestycyjnych, w którego kapitale zakładowym większość udziałów posiada PFR - będzie nią Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA. Rola WIF jest dwojaka:

• jeżeli pracodawca nie dopełnił obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK, PFR wzywa go, aby zawarł ją z funduszem, którym zarządza właśnie WIF
• zarządza towarzystwem będącym funduszem zdefiniowanej daty lub subfunduszem zdefiniowanej daty

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)

Jej zadaniem jest sprawowanie pieczy nad działaniem PPK . Jeśli podmioty zaangażowane w proces złamią przepisy, to właśnie ona będzie wyznaczać i egzekwować określone w ustawie sankcje.

Fundusz Pracy

Finansowanie wpłaty powitalnej oraz corocznej dopłaty pochodzi właśnie z Funduszu Pracy, który również zyska na uczestnictwie w programie (podobnie jak Fundusz Ubezpieczeń Społecznych) – będzie beneficjentem części środków zgromadzonych w ramach plany, jeśli uczestnik lub jego były małżonek zdecydują się ją wcześniej wypłacić.

Co stanie się z pieniędzmi zgromadzonymi w PPK?

Inwestycja

Do obowiązków instytucji finansowej w ramach prowadzenia PPK należy:

• prowadzenie ewidencji dokonanych wpłat, dopłat rocznych, wypłat, wypłat transferowych i pozostałych dokonanych na rachunku PPK operacji;
• zarządzanie PPK w taki sposób, aby można było wyodrębnić wpłaty dokonane przez pracodawcę i uczestnika PPK, wpłaty od Funduszu Pracy oraz inne operacje;
• prowadzenie PPK w oparciu o fundusze zdefiniowanej daty (FZD).
  
  Fundusz zdefiniowanej daty ma za zadanie inwestować środki uczestnika stosownie do jego wieku. Przykładowo – dla młodszych uczestników mogą być podjęte bardziej ryzykowne inwestycje niż dla starszych, np. w obligacje. FZD inwestuje środki w dwojaki sposób:

• część dłużna – w obligacje, bony skarbowe, depozyty bankowe
• część udziałowa – w akcje, prawa poboru, inne zbywalne papiery wartościowe inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji

Wypłata

Środki zgromadzone przez uczestnika w ramach Pracowniczego Planu Kapitałowego zostaną mu wypłacone w następujących przypadkach:

• zgodnie z założeniami – po ukończeniu 60. roku życia 25 proc. zgromadzonych pieniędzy zostanie wypłacone jednorazowo, pozostałe 75 proc. będzie wypłacane w 120 ratach do wyczerpania środków – w przeciwieństwie do wypłacanej dożywotnio emerytury.
  • jednorazowa wypłata całości środków jest możliwa, jeśli wysokość pierwszej raty byłaby mniejsza niż 50 PLN;
  • wypłata całości środków w ratach jest możliwa na wniosek uczestnika;
  • możliwa jest także wypłata jako świadczenie małżeńskie – wniosek o nie mogą złożyć małżonkowie, jeśli oboje ukończyli 60. rok życia i oszczędzali w tej samej instytucji finansowej; wówczas wybrana instytucja finansowa otwiera wspólny rachunek PP dla małżonków, z którego wypłaca wspólne świadczenia w co najmniej 120 ratach – do wyczerpania środków.
• jeśli wypłata ma być pokryciem wkładu własnego na zaciągnięcie kredytu – w takim przypadku możliwe jest uzyskanie nawet 100 proc. zgromadzonych środków; trzeba je będzie jednak zwrócić w ciągu 15 lat. Wypłatę tę mogą uzyskać wyłącznie osoby, które nie ukończyły 45. roku życia
• w przypadku poważnego zachorowania uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka – maksymalnie 25 proc. środków bez konieczności zwrotu
• jako zwrot środków – każdy uczestnik PPK może zażądać zwrócenia mu pieniędzy. Jednak w takim przypadku ze środków wpłaconych przez pracodawcę otrzymuje tylko 70 proc. pomniejszone o podatek dochodowy (30 proc. jest wpłacane na rachunek wskazany przez ZUS), środki wpłacone przez niego samego pomniejszone są o podatek dochodowy, a środki dopłacone przez państwo przekazane są na rachunek wskazany przez ministra właściwego ds. pracy
• jako wypłata transferowa – czyli taka, która przypada nie uczestnikowi planu, ale jest przekazywana na inny rachunek PPK, na rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej w banku lub SKOK uczestnika (po ukończeniu 60. roku życia) i w przypadku śmierci uczestnika na IKE lub PPE jego małżonka, do zakładu ubezpieczeń lub na terminową lokatę oszczędnościową lub lokatę terminową byłego lub obecnego małżonka uczestnika.

Webinar - przygotuj firmę na PPK