System MES

Często zadawane pytania

• Czy mała firma produkcyjna potrzebuje systemu MES?

  O potrzebie wdrożenia systemu MES decyduje nie tyle wielkość firmy, co złożoność procesów. System MES nie jest konieczny, jeśli zmiany w produkcji zdarzają się rzadko, plan produkcji jest stabilny, ogarnięcie tego, co dzieje się na produkcji możliwe jest „gołym okiem”, a rejestrowanie danych w arkuszach Excel i obrót dokumentów nie opóźniają pracy. Jednak, gdy któryś z tych czynników zaczyna stwarzać problem, oznacza to, że nadchodzi moment, by rozważyć wdrożenie systemu MES.

• Jak system MES wykorzystuje technologię RFID i kody kreskowe?

  Technologia RFID pozwala na automatyczną, bezdotykową identyfikację obiektów za pomocą fal radiowych. To rozwiązanie można wykorzystać w systemie MES np. do automatycznego śledzenia produkcji w toku – tagi RFID są mocowane do palet lub innych nośników, co umożliwia śledzenie ich bieżącej obecności, zapobiegając błędom na produkcji (Poka-yoke). W sytuacji, gdy maszyna wyposażona w czytnik RFID zaczytuje kod produktu, który zbliża się do niej w celu obróbki, ale nie powinien tam trafić, system automatycznie blokuje uruchomienie maszyny i komunikuje ostrzeżenie.

  Wykorzystanie kodów kresowych w pracy z systemem MES sprawdza się w przypadku kart pracy i przewodników produkcyjnych. Zmniejsza to do minimum liczbę potrzebnych kliknięć na panelach dotykowych, na których pracuje MES, a także wpływa na efektowność pracy z systemem i oszczędza czas, który można przeznaczyć na produkcję czy przezbrojenie maszyn. Czytnik kodów kreskowych podpięty do MES można wykorzystać również podczas logowania do aplikacji oraz do przekazywania informacji o uruchomieniu operacji lub jej zakończeniu. Głównymi zaletami tego rozwiązania są niskie koszty i stosunkowo łatwe wdrożenie wśród pracowników hali produkcyjnej.

   

• Czy MES może działać bez wdrożonego systemu ERP?

  Tak, system MES może działać bez wdrożonego systemu ERP, ponieważ obydwa systemy realizują osobne zadania. Jednak funkcjonowanie systemu MES bez ERP ma zarówno zalety, jak i wady. Wdrożenie MES zapewnia kontrolę nad halą produkcyjną i redukcją odpadów. Ponadto pracownicy skupiają się na nauce obsługi prostszego systemu MES zamiast skomplikowanego ERP. Z drugiej strony, brak systemu ERP powoduje izolację danych w MES, konieczność ręcznego przepisywania danych z MES do innych systemów i brak możliwości bieżącego wpływu planisty na to, co się dzieje na produkcji. Dlatego warto rozważyć połączenie obu tych systemów, choć warto pamiętać, że nie muszą one być wdrażane jednocześnie.

  Comarch MES różni się od innych aplikacji tego typu pod względem możliwości współpracy bez systemu ERP – nie jest to osobna aplikacja, ale interfejs do wprowadzania danych do systemu Comarch ERP XL. Zaletą tego rozwiązania jest brak konieczności integracji z Comarch ERP XL oraz aktualne dane, zarówno w interfejsie MES (o zmianach w planie produkcji, powiązanych automatycznie z informacjami o stanach magazynowych), jak i w ERP (o zdarzeniach zameldowanych w interfejsie MES).

   

• Ile trwa standardowe wdrożenie systemu MES?

  Nie ma jednej miary czasu dla wdrożenia systemu MES. O długości tego procesu decyduje wiele zmiennych, jak: złożoność procesów na hali produkcyjnej, zakres czynności, jakie mają być rejestrowane w MES, ale też od stan automatyzacji parku maszynowego i stopień gotowości systemu ERP na integrację z MES. (W przypadku Comarch ERP XL i Comarch MES, taka integracja nie jest potrzebna, gdyż MES odczytuje i zapisuje dane bezpośrednio w systemie ERP.)

  Uśredniając wszystkie czynniki, można przyjąć, że wdrożenie systemu MES może trwać od 3 do 9 miesięcy. Sprawne i efektywne wdrożenie zależy również od zaangażowania wewnętrznego zespołu fabryki i jasnego zdefiniowania celów. 

   

• Co to jest AI-driven MES i czym różni się od tradycyjnego systemu realizacji produkcji?

  AI-driven MES to nowoczesny system realizacji produkcji, który wykorzystuje algorytmy sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego do autonomicznej analizy danych i raportowania w czasie rzeczywistym. Podczas gdy tradycyjny MES jedynie rejestruje to, co już się stało, system napędzany przez AI tworzy predykcje na podstawie danych. Oznacza to, że tradycyjny system MES informuje operatora, że maszyna właśnie uległa awarii lub że jakość partii produktów spadła poniżej normy. System MES „napędzany AI” działa z wyprzedzeniem (proaktywnie), uwzględniając analizę mikro-drgań lub temperatury maszyn i dostarcza predykcje odnośnie prawdopodobnych awarii, które mogą nastąpić w niedalekiej przyszłości. 

• Jakie są kluczowe obszary zastosowania sztucznej inteligencji na hali produkcyjnej?

  Jednym z pierwszych zastosowań narzędzi AI na halach produkcyjnych było autonomiczne utrzymanie ruchu (tzw. predictive maintenance). Polega to na ciągłej analizie danych pochodzących z różnych czujników (np. pomiaru temperatury, wibracji, czy wilgotności), która pozwala przewidzieć, kiedy maszyna przestanie pracować wydajnie lub ulegnie usterce. Umożliwia to zaplanować terminy niezbędnej konserwacji, np. wymiany uszkodzonego elementu lub przeglądu, aby zapobiec awarii.

• Czym jest „Cognitive MES” (Kognitywny system MES)?

  „Cognitive MES” to inna nazwa systemów określanych jako „autonomicznym MES” lub „system zamkniętej pętli”. Autonomiczny MES różni się od AI-driven MES zakresem działania. AI-driven MES wykorzystuje algorytmy AI do rozwiązania konkretnych zadań lub problemów. Autonomiczny MES to system, który za pomocą AI łączy rozwiązania wielu konkretnych zadań i spina je w jedną całość, ma wgląd w działanie całej hali produkcyjnej oraz podejmuje decyzje uwzględniające różne aspekty produkcji. 

  Podczas gdy AI-driven MES potrafi przewidzieć awarię na podstawie czujników mierzących tryb pracy maszyny i czynników zewnętrznych, kognitywny MES nie tylko przewiduje awarie, ale jednocześnie ma dane o tym, że w maszynie za chwilę zabraknie materiału lub obsługuje ją mniej wykwalifikowany pracownik. Na podstawie tych danych system może spowolnić tempo pracy maszyny lub zmienić kolejność zleceń, dopasowując je do operatora maszyny.

   

• Ile danych historycznych potrzebuje AI w MES do nauki?

  W przypadku algorytmów AI ważna jest nie tylko ilość dostarczonych danych, ale też ich jakość, okres zbierania danych, reprezentatywność i kontekst tej reprezentatywności.

  Kontekstowość oznacza, że dużo zależy od tego, jakiego zachowania w systemie MES oczekuje się od AI. Jeśli oczekujemy, że AI-driven MES przewidzi awarię maszyny na podstawie zebranych danych z ostatniego kwartału, a w tym kwartale nie nastąpiła awaria, wówczas AI nie dostarczy takiej predykcji. Działanie algorytmów opiera się m.in. na danych historycznych, dlatego, im dłuższy okres zbierania danych, tym większe prawdopodobieństwo, ze algorytmy AI działające wewnątrz systemu MES będą odpowiednio wytrenowane.

   

• Czy inżynierowie mogą komunikować się z MES za pomocą głosu?

  Tak. W nowoczesnych fabrykach, w których wdraża się technologie w ramach koncepcji Przemysłu 4.0 lub Przemysłu 5.0 taka komunikacja jest jak najbardziej możliwa. Odbywa się ona przez asystenta/asystentów AI zintegrowanych z platformą MES. Warto zwrócić uwagę, że ta komunikacja może odbywać się dwustronnie, np. operator może głosowo zgłosić wykonanie operacji, a z drugiej strony może odpowiadać na pytania kontrolne z protokołu kontroli jakości zadawane przez asystenta AI np. przy przeprowadzaniu weryfikacji zgodności produktu z normą.

• Kto jest prawnie odpowiedzialny za błąd algorytmu AI na produkcji?

  Za błąd na produkcji odpowiada ten, kto miał kontrolę nad ryzykiem – dostawca, jeśli wypuścił na rynek wadliwie wyszkolony produkt lub fabryka, jeśli zaniedbała procedury wdrożenia, aktualizacji i nadzoru ludzkiego nad maszyną. Z tego powodu kluczowym elementem umów wdrożeniowych (SLA) w Przemyśle 4.0 są dziś precyzyjne zapisy o podziale odpowiedzialności (tzw. Liability Matrix).